ساختمانی فرسوده در حاشیه‌ی تهران، با مالکی که درگذشته و هیچ وارثی پشت سر نگذاشته، نقطه‌ی شروع یکی از ماندگارترین کمدی درام‌های سینمای ایران است. داریوش مهرجویی در «اجاره‌نشین‌ها» سرنوشت ساکنان همین آپارتمان رو به ویرانی را دنبال می‌کند؛ خانه‌ای که عباس آقا با بازی عزت‌الله انتظامی، مباشر شکم‌گنده‌ی مالک درگذشته، نه خودش تعمیرش می‌کند و نه به دیگران اجازه‌ی دست‌زدن به آن را می‌دهد، چون با همدستی دلالان محلی نقشه‌ی تصاحب ملک را در سر دارد. هر طبقه‌ی این بنا میزبان نسلی و طبقه‌ای متفاوت است و همین تنوع است که توافق بر سر هزینه‌ی تعمیرات را ناممکن می‌کند.

آنچه اجاره‌نشین‌ها را از فضای کلیشه‌ای سینمای آن سال‌ها جدا می‌کند، همان لایه‌های زیرینی است که مهرجویی زیر پوست یک کمدی موقعیت مردم‌پسند پنهان کرده است. این آپارتمان را به‌ سادگی می‌توان استعاره‌ای از یک سرزمین خواند، با ساکنانی که زبان یکدیگر را نمی‌فهمند اما ناگزیر زیر یک سقف کنار هم مانده‌اند. واکنش‌ها به هسته‌ اصلی داستان بود که فیلم را پرحاشیه کرد و برخی آن را اثری ضدانقلاب نامیده و خواستار توقف اکرانش شدند. در هر صورت فیلم در پنجمین جشنواره‌ی فجر نامزد هشت جایزه شد اما به‌خاطر همان جنجال‌ها تنها با یک جایزه سالن را ترک کرد؛ با این حال به یکی از پربیننده‌ترین و تأثیرگذارترین آثار تاریخ سینمای ایران بدل گردید